MAŁY I ŚREDNI PRZEDSIĘBIORCA

I. Mali i średni przedsiębiorcy w prawie polskim

Zgodnie z art. 53. Ustawy o działalności gospodarczej z 1999 r. państwo stwarza, z poszanowaniem zasad równości i konkurencji, korzystne warunki dla funkcjonowania i rozwoju małych i średnich przedsiębiorców, w szczególności poprzez:
1) inicjowanie zmian stanu prawnego sprzyjających rozwojowi małych i średnich przedsiębiorców, w tym dotyczących dostępu do środków finansowych pochodzących z kredytów i pożyczek oraz poręczeń kredytowych,
2) wspieranie instytucji umożliwiających finansowanie działalności gospodarczej na dogodnych warunkach,
3) wyrównywanie warunków wykonywania działalności gospodarczej ze względu na obciążenia publicznoprawne,
4) ułatwianie dostępu do informacji, szkoleń oraz doradztwa,
5) wspieranie instytucji i organizacji lokalnych oraz regionalnych działających na rzecz małych i średnich przedsiębiorców,
6) promowanie współpracy małych i średnich przedsiębiorców z innymi przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorczości lokalnej.
Polska dostosowała swe prawo do standardów wspólnotowych w zakresie definicji małego i średniego przedsiębiorstwa.
W myśl art. 54 ustawy za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w poprzednim roku obrotowym:
1) zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
2) osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 7 milionów EURO lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w złotych 5 milionów EURO.
Nie uważa się jednak za małego, przedsiębiorcy, w którym przedsiębiorcy inni niż mali posiadają:
1) więcej niż 25% wkładów, udziałów lub akcji,
2) prawa do ponad 25% udziału w zysku,
3) więcej niż 25% głosów w zgromadzeniu wspólników (akcjonariuszy).
Zgodnie z art. 55 tej samej ustawy za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, nie będącego małym przedsiębiorcą, który w poprzednim roku obrotowym:
1) zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
2) osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 40 milionów EURO lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w złotych 27 milionów EURO.
Nie uważa się jednak za średniego, przedsiębiorcy, w którym przedsiębiorcy inni niż mali i średni posiadają:
1) więcej niż 25% wkładów, udziałów lub akcji,
2) prawa do ponad 25% udziału w zysku,
3) więcej niż 25% głosów w zgromadzeniu wspólników (akcjonariuszy).

II. Główne akty prawne w zakresie małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej

1. Rekomendacja Komisji Europejskiej z dnia 3 kwietnia 1996 r. w sprawie definicji małych i średnich przedsiębiorstw (96/280/EC)
1. Uchwały

Uchwała Rady z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie polityki Wspólnoty w zakresie turystyki.
Uchwała Rady z dnia 3 listopada 1986 r. w sprawie programu działania na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw.
Uchwała Rady z dnia 22 grudnia 1986 r. w sprawie lepszego sezonowo i geograficznie rozłożenia turystyki.
Uchwała Rady z dnia 30 czerwca 1988 r. w sprawie rozwoju infrastruktury przedsiębiorczości i działań mających na celu promowanie rozwoju przedsiębiorczości, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw w Krajach Wspólnoty.
Uchwała Rady z dnia 26 września 1989 r. w sprawie rozwoju podwykonawstwa we Wspólnocie.
Uchwała Rady z dnia 27 maja 1991 r. w sprawie programu działań na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, w tym rzemiosła.
Uchwała Rady z dnia 17 czerwca 1992 r. w sprawie działań Wspólnoty na rzecz przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw, w tym także rzemiosła.
Uchwała Rady z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie uproszczenia procedur administracyjnych dla przedsiębiorstw, a w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Uchwała Rady z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw i drobnej wytwórczości oraz w sprawie walki z bezrobociem.
Uchwała Rady z dnia 10 października 1994 r. w sprawie zapewnienia wykorzystania dynamizmu i innowacyjnego potencjału małych i średnich przedsiębiorstw, w tym rzemiosła w konkurencyjnej gospodarce (O.J. C 294 22/10/1994 s. 6).
Uchwała Rady z dnia 21 listopada 1994 r. w sprawie wzmocnienia konkurencyjności przemysłu Wspólnoty.
Uchwała Rady z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie małego i średniego przedsiębiorstwa przemysłowego i innowacji technologicznych (OJ C 341 19/12/1995 s. 3).
Uchwała Rady z dnia 22 kwietnia 1996 r. w sprawie koordynacji działań Wspólnoty na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw oraz rzemiosła (OJ C 130 03/05/1996 s.1).
Uchwała Rady z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie wykorzystania pełnego potencjału małych i średnich przedsiębiorstw, w tym mikroprzedsiębiorstw i rzemiosła (OJ C 018 17/01/1997 s. 1).

3. Dyrektywy

Dyrektywa Rady z dnia 7 lipca 1964 r. wyznaczająca szczegółowe postanowienia odnośnie do środków tymczasowych stosowanych w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w przemyśle wytwórczym i przetwórczym sklasyfikowanym w Głównych Grupach

ISIC 23 - 40 (przemysł i drobna wytwórczość) (64/427/EEC).

Dyrektywa Rady z dnia 7 lipca 1964 r. dotycząca swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w przemyśle wytwórczym i przetwórczym sklasyfikowanym w Głównych Grupach

ISIC 23 - 40 (przemysł i drobna wytwórczość) (64/429/EEC).

Dyrektywa Rady z 28 lutego 1966 r. dotycząca swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie świadczącym usługi w zakresie dostaw energii elektrycznej, gazu, wody i usług sanitarnych (ISIC Dział 5) (66/162/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 12 stycznia 1967 r. dotycząca swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie świadczącym usługi w zakresie:

1. spraw związanych z "nieruchomościami" (za wyjątkiem 6401)(ISIC Grupa ex 640),
2. "usług, które nie zostały sklasyfikowane w pozostałych grupach" (ISIC Grupa 839) (67/43/EEC).

Dyrektywa Rady z dnia 15 października 1968 r. dotycząca swobody podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w odniesieniu do osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w przemyśle spożywczym i produkcji napojów (ISIC Główne Grupy 20 i 21) (68/365/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 15 października 1968 r. wyznaczająca szczegółowe postanowienia odnośnie do środków tymczasowych stosowanych w odniesieniu do osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w przemyśle spożywczym i produkcji napojów

(ISIC Główne Grupy 20 i 21) (68/366/EEC).

Dyrektywa Rady z dnia 4 marca 1969 r. zmieniająca Dyrektywę Rady 64/427/EEC z dnia 7 lipca 1964 r. wyznaczającą szczegółowe postanowienia odnośnie do środków tymczasowych stosowanych w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w przemyśle wytwórczym i przetwórczym sklasyfikowanym w Głównych Grupach

ISIC 23 - 40 (przemysł i drobna wytwórczość) (69/77/EEC).

Dyrektywa Rady z dnia 13 marca 1969 r. dotycząca swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie prowadzącym prace wydobywcze (poszukiwanie i wiercenie) ropy naftowej i gazu

(ISIC oprócz Głównej Grupy 13) (69/82/EEC).

Dyrektywa Rady z dnia 26 lipca 1971 r. dotycząca swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w zakresie realizacji robót publicznych oraz w sprawie przyznawania kontraktów na roboty publiczne wykonawcom działającym za pośrednictwem agencji lub oddziałów (71/304/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 30 maja 1972 r. dotycząca koordynacji statystyki w zakresie cyklu gospodarczego w przemyśle i drobnej wytwórczości (72/211/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 16 czerwca 1975 r. w sprawie środków umożliwiających efektywne korzystanie z prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w zakresie różnych form działalności (oprócz ISIC Dział 01 do 85) oraz, w szczególności, środków tymczasowych stosowanych w odniesieniu do takiej działalności (75/368/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 29 czerwca 1982 r. w sprawie środków umożliwiających efektywne korzystanie z prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w odniesieniu do działalności osób zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie świadczącym usługi związane z transportem i przewozem (82/470/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 10 czerwca 1985 r. w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych poświadczeń kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, łącznie ze środkami umożliwiającymi korzystanie z prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz świadczenia usług (85/384/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 20 grudnia 1985 r. zmieniająca, w związku z przystąpieniem Hiszpanii i Portugalii, Dyrektywę 85/384/EEC w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych poświadczeń kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, łącznie ze środkami umożliwiającymi korzystanie z prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz świadczenia usług (85/614/EEC).
Dyrektywa Rady z dnia 11 grudnia 1986 r. w sprawie stosowania zasady równouprawnienia mężczyzn i kobiet, łącznie z prowadzącymi działalność rolniczą, zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie, oraz w sprawie ochrony kobiet zatrudnionych we własnym przedsiębiorstwie w okresie ciąży i macierzyństwa (86/613/EEC).
Dyrektywa Rady Europejskiej z dnia 8 listopada 1990 r. zmieniająca Dyrektywę nr 78/660/EEC w sprawie sprawozdań rocznych i Dyrektywę nr 83/349/EEC w sprawie sprawozdań zbiorczych w odniesieniu do wyjątków czynionych dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz publikowania sprawozdań w ECU (90/604/EEC).

4. Decyzje Komisji Europejskiej

Decyzja Rady Europejskiej z dnia 14 czerwca 1993 r. w sprawie wieloletniego programu Wspólnoty w zakresie środków stosowanych w odniesieniu do dziedzin priorytetowych i zapewnienia ciągłości oraz konsolidacji polityki promowania małych i średnich przedsibiorstw w krajach Wspólnoty (93/379/EEC).
Decyzja Rady Europejskiej z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie trzeciego wieloletniego programu dla małych i średnich przedsiębiorstw na terenie Unii Europejskiej (97/15/EC).
Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 5 listopada 1997 r. w sprawie mechanizmu pomocy w podejmowaniu przez małe i średnie przedsiębiorstwa na obszarze Wspólnoty transnarodowych przedsięwzięć typu joint-venture (97/761/EC).
Decyzja Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie instrumentów pomocy finansowej dla MSP wprowadzających innowacje i tworzących nowe miejsca pracy - inicjatywa dotycząca rozwoju i zatrudnienia.

5. Rekomendacje Komisji Europejskiej

Rekomendacja Rady z dnia 28 maja 1990 r. w sprawie realizacji polityki upraszczania procedur administracyjnych na korzyść małych i średnich przedsiębiorstw Krajów Członkowskich (90/246/EEC).
Rekomendacja Komisji Europejskiej z dnia 25 maja 1994 r. w sprawie opodatkowania małych i średnich przedsiębiorstw (94/390/EC).
Rekomendacja Komisji Europejskiej z dnia 7 grudnia 1994 r. w sprawie transferu małych i średnich przedsiębiorstw (94/1069/EC).
Rekomendacja Rady z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie terminów płatności w transakcjach handlowych (95/198/EEC).
Rekomendacja Komisji Europejskiej z dnia 22 kwietnia 1997 r. w sprawie poprawy sytuacji i ułatwień dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność (OJ C(97)1161 final).